Skip to content

Dicționar

dictionar.vorbireabanatana.ro

  • Dictionar grai banatean
    • A
    • B
    • C
    • D
    • E
    • F
    • G
    • I
    • J
  • Dictionar grai banatean de campie

„ac dă unghiță”

A

cârlig pentru prins pește cu undița

Your browser does not support the audio element.

„ac dă șipcă”

A

ac lung cu vârf subțire și în formă de cârlig, folosit pentru făcut dantelă

Your browser does not support the audio element.

„a treșe ca prân urechilii acului”

A

a reuși cu mare greutate

Your browser does not support the audio element.

„a căuta acu în caru cu fân”

A

a căuta/urmări ceva ce este (aproape) imposibil de obținut

Your browser does not support the audio element.

„a avia ac dă cojocu cuiva”

A

a avea (a găsi) mijlocul (posibilitatea) de a supune/înfrânge pe cineva

Your browser does not support the audio element.

AC, AȘE (s.n.)

A

ac; frunză de conifere

Your browser does not support the audio element.

„a mierje abușâlea”

A

a merge târându-se pe jos (înainte de a merge sprijinindu-se pe mâini și pe picioare)

Your browser does not support the audio element.

ABUȘÂLEA/ABUȘÂLIA/ABUȘLEA (adv.)

A

târâș; mergere înainte atingând pământul cu genunchii; felul de mers al copiilor atunci când învață să meargă

Your browser does not support the audio element.

ABURIT, ABURITĂ, ABURIŢ, ABURICE (adj.)

A

amețit de băutură; (geam) umezit

Your browser does not support the audio element.

ABURIRIE, ABURIRI (s.f.)

A

aburire

Your browser does not support the audio element.

ABURIALĂ, ABURIЕLURI (s.f.)

A

abureală

Your browser does not support the audio element.

ABURI, ABURESC (vb., IV., reflex.)

A

a se degaja aburi, a se depune vapori pe sticlă; a se ameți de băutură

Your browser does not support the audio element.

ABURE, ABURI (s.m.)

A

vapori de apă; vapori obţinuti din flori de fân, uscate, adunate din podul şurii şi puse într-un vas cu apă în care se introducea fier înroşit; femeia care se pregătea să nască stătea cu capul aplecat deasupra oalei şi inhala aburii, pentru uşurarea travaliului

Your browser does not support the audio element.

ABURE (s.m. sg.)

A

părere; nălucă; suflet

Your browser does not support the audio element.

ABURCA, ABURC (vb., I)

A

a se căţăra

Your browser does not support the audio element.

ABURAT, ABURATĂ, ABURAȚ, ABURACE (adj.)

A

amețit, afumat de băutură

Your browser does not support the audio element.

ABURA, ABURĂ (vb., I., unipers. intranz.)

A

(despre vânt) a adia

Your browser does not support the audio element.

ABUR, ABURI (s.m.)

A

abur

Your browser does not support the audio element.

ABUNĂSAMĂ (adv.)

A

desigur, fără îndoială

Your browser does not support the audio element.

ABULANȚĂ, ABULANȚĂ (s.f.)

A

dispensar medical sau veterinar

Your browser does not support the audio element.

ABUC, ABUCĂ, ABUȘI, ABUȘE (adj.)

A

umflat, înfoiat

Your browser does not support the audio element.

„l-o abțiguit dă bani”

A

l-a furat

Your browser does not support the audio element.

ABŢIGUI, ABȚÂGUI (vb., IV)

A

a lovi uşor pe cineva, a mustra, a dojeni, a certa; a se îmbăta uşor, a se ameţi

Your browser does not support the audio element.

ABŢÂGUIT, ABȚÂGUITĂ, ABȚÂGUIȚ, ABȚÂGUICE (adj.)

A

beat, îmbătat

Your browser does not support the audio element.

ABȚÂGUI, ABȚÂGUI (vb., IV)

A

tragerea vinului de pe drojdie primăvara şi toamna

Your browser does not support the audio element.

„a sta abtac”

A

a sta smirom, a sta în același loc/nemișcat/în poziție de drepți; a sta de veghe/pază

Your browser does not support the audio element.

ABTAC (adv.)

A

în același loc, nemișcat

Your browser does not support the audio element.

ABSTA, ABSTAU (vb., I)

A

a se opri, a se retrage

Your browser does not support the audio element.

ABSOLVA, ABSOLV (vb., I, tranz.)

A

a scuti, a absolvi pe cineva de ceva

Your browser does not support the audio element.

ABSOLUTORIU, ABSOLUTORII (s.n.)

A

certificat de absolvire a unei forme de învățământ superior

Your browser does not support the audio element.

ABSOLUT (adj.)

A

absolvent (teolog absolut – absolvent al Facultății de Teologie)

Your browser does not support the audio element.

ABSENTA, ABSENTĂDZ (vb., I)

A

a lipsi

Your browser does not support the audio element.

ABSĂLUT (adv.)

A

absolut

Your browser does not support the audio element.

ABROS, ABROASĂ (și ABRUS) (s.n.)

A

față de masă, măsai

Your browser does not support the audio element.

ABROC, ABROCURI (s.n.)

A

tain, porție de ovăz, zob

Your browser does not support the audio element.

ABRICTUI, ABRICTUI (vb., IV)

A

a face observaţii moralizatoare; a mustra, a dojeni, a certa pe cineva

Your browser does not support the audio element.

ABRICTĂLUI, ABRICTĂLUIESC (vb., IV, tranz.)

A

a muştrului, a pune la punct (pe cineva), a atenţiona cu asprime; a lua la rost, a instrui militărește

Your browser does not support the audio element.

ABRICTĂLI (vb., IV)

A

a certa, a mustra

Your browser does not support the audio element.

ABRICT, ABRICTURI (s.n.)

A

maşină care efectuează în mod mecanic operaţii cu rindeaua la care cuţitele au o mişcare de rotaţie, prelucrarea asemănându-se cu frezarea; maşină de rindeluit

Your browser does not support the audio element.

ABRAŞ, ABRAȘ (s.m.)

A

pătimaș

Your browser does not support the audio element.

ABRAC (s.n.)

A

tain de grăunțe pentru animale

Your browser does not support the audio element.

ABORT (s.n.)

A

WC

Your browser does not support the audio element.

ABOLÂNDA (adv.)

A

fără discernământ, fără sens, fără rost

Your browser does not support the audio element.

ABOLÂND (adv.)

A

exagerat

Your browser does not support the audio element.

ABOLANTĂ (adj.)

A

dispensar

Your browser does not support the audio element.

ABLEGATĂR, ABLEGATĂRI (s.m.)

A

(peiorativ) băgător de seamă care îşi dă importanţă

Your browser does not support the audio element.

ABLEGAT/ABLIGAT, ABLEGAȚ/ABLIGAȚ (s.m.)

A

deputat, parlamentar

Your browser does not support the audio element.

ABLĂGĂU, ABLĂGĂIE (s.n.)

A

fereastră

Your browser does not support the audio element.

ABIA (adv.)

A

foarte puțin; cu mare dificultate

Your browser does not support the audio element.

ABEŞ (adv.)

A

chiar

Your browser does not support the audio element.

ABE (adv. de mod)

A

abia

Your browser does not support the audio element.

ABDZÂȘERE, ABDZÂȘERI (s.f.)

A

renunţare la un drept personal

Your browser does not support the audio element.

ABDZÂȘE, ABDZÂC (vb., III)

A

a abzice; a renunța la ceva ce îți aparține; a demisiona

Your browser does not support the audio element.

ABDÂZÂȘIERIE, ABDZÂȘIERI (s.f.)

A

demisie, renunțare

Your browser does not support the audio element.

ABÂRNAINĂR, ABÂRNAINĂRI (s.m.)

A

maistor nepriceput la treabă

Your browser does not support the audio element.

ABÂRCUI, ABÂRCUI (vb., IV)

A

a căuta, a scormoni

Your browser does not support the audio element.

ABĂTUT, ABĂTUTĂ, ABĂTUȚ, ABĂTUCE (adj.)

A

supărat, trist (adj. propriu-zis cu rol de nume predicativ pe lângă vb. copulativ „a fi”); întoarse, adunate (provenit din participiul verbelor „a întoarce”, „a aduna”)

Your browser does not support the audio element.

„a mânca abășca”

A

a mânca separat, a mânca pe rând

Your browser does not support the audio element.

ABĂȘCA (adv.)

A

separat

Your browser does not support the audio element.

ABĂROSÂT, ABĂROSÂȚ (s.m.)

A

om sărac, necăjit

Your browser does not support the audio element.

ABĂROC, ABĂROAȘE (s.n.)

A

joc vechi în zona Lugojului; d-a abărocul; d-a oborocul

Your browser does not support the audio element.

ABĂRĂBĂRI, ABĂRĂBĂRESC (vb.)

A

a aranja, a pune unul lângă altul mai multe lucruri/ființe cu aceeași însușire/mărime;

Your browser does not support the audio element.

ABĂRĂBARI (interj.)

A

(ca formulă de salut, mulţumire, urare etc.) toate cele bune, toată fericirea!, ocolească-te orice necaz!

Your browser does not support the audio element.

ABĂR (conj.)

A

dar

Your browser does not support the audio element.

ABĂDUI, ABĂDUI (vb., IV, tranz.)

A

a îngrămădi, a aduna la un loc, a face grămadă

Your browser does not support the audio element.

ABATUTU (s.f.)

A

abatere

Your browser does not support the audio element.

ABATUT, ABATUTĂ, ABATUŢ, ABATUCE (adj.)

A

abătut

Your browser does not support the audio element.

ABAŞĂ (s.m.)

A

căpetenie de hoţi (sau haiduci)

Your browser does not support the audio element.

ABARABĂR, ABĂRABĂRI

A

egal, totuna

Your browser does not support the audio element.

„abar nu am” (loc. vb.)

A

nu știu nimic

Your browser does not support the audio element.

ABAR (s.n.)

A

habar

Your browser does not support the audio element.

ABACERE, ABACERI (s.f.)

A

abatere de la traseu; îndrumare spre altă destinație

Your browser does not support the audio element.

ABACE, ABAT (vb., III, tranz.)

A

a grupa; a aduna spre un loc anume

Your browser does not support the audio element.

ACARNIȚĂ, ACARNIŢĂ (s.f.)

A

– pernița în care se păstrează acele

Your browser does not support the audio element.

ADĂOGA, ADAUG (vb., I)

A

– a dăuga, a pune în plus

Your browser does not support the audio element.

ADĂOARĂ (num. ord.)

A

– a doua oară

Your browser does not support the audio element.

ADĂOARA, ADĂOR (vb., I, tranz.)

A

– a aduna, a strânge, a agonisi

Your browser does not support the audio element.

ADĂOARA (num.)

A

– a doua oară; pe viitor

Your browser does not support the audio element.

ADĂOARA (adv.)

A

– încă o dată

Your browser does not support the audio element.

„adă-ne o noră mândră!”

A

– căsătorește-te cu o fată frumoasă

Your browser does not support the audio element.

„adă, Doamne, ploaie!”

A

– rugăciune pentru ploaie

Your browser does not support the audio element.

„adă, dă vină măi iuce!”

A

– grăbește-te!

Your browser does not support the audio element.

ADĂ! (vb., III)

A

– dă-mi! (verbul „a aduce”)

Your browser does not support the audio element.

„adaos la sac/pantaloni”

A

– completare la sac/pantaloni

Your browser does not support the audio element.

ADAUS (s.n.)

A

– în plus

Your browser does not support the audio element.

ADAUGĂTURĂ, ADAUGĂTURI (s.f.)

A

– adaos

Your browser does not support the audio element.

ACUȚ, ACUȚĂ (s.n.)

A

– ac mai mic; ac cu gămălie

Your browser does not support the audio element.

ACUȘA (adv.)

A

– v. acuș

Your browser does not support the audio element.

„acuș-acuș“

A

– la scurte interval de timp; foarte des, imediat

Your browser does not support the audio element.

ACUȘ (adv.)

A

– îndată, în curând

Your browser does not support the audio element.

ACURAT (adv.)

A

– clar, desluşit, neechivoc, limpede

Your browser does not support the audio element.

ACUPI, ACUPIESC (vb., IV)

A

– a prinde

Your browser does not support the audio element.

ACUPERIT, ACUPERITĂ, ACUPERIȚ, ACUPERICE (adj.)

A

– acoperit (provine din verbul „a acuperi”)

Your browser does not support the audio element.

ACUPA, ACUP (vb., I, tranz)

A

– a mâna, a introduce, a vârî, a ocupa

Your browser does not support the audio element.

ACUNUMA (adv.)

A

– acum, imediat

Your browser does not support the audio element.

ACUM/ACUMA (adv. de timp)

A

– acum

Your browser does not support the audio element.

ACUL (s. propriu)

A

– joc la nuntă, când se face alesul părului la mireasă

Your browser does not support the audio element.

„am avut acții la conzum”

A

– am avut acțiuni la cooperativa de consum

Your browser does not support the audio element.

ACȚII (s.f.)

A

– acțiuni

Your browser does not support the audio element.

ACȚÂBILD, ACȚÂBILDURI (s.n.)

A

– abțibild

Your browser does not support the audio element.

Navigare în articole

Articole mai vechi
Articole mai noi

Dictionar grai banatean

A (1395)
B (1140)
C (2611)
D (500)
E (0)
F (72)
G (158)
I (0)
J (0)